معرفی

دفتر طرح ملی تغییر آب و هوا

طرح توانمندسازي جمهوري ‌اسلامي ‌ايران براي ارائه اولين گزارش ملي تغيير آب و هوا به سازمان‌ ملل ‌متحد با كمك مالي تسهيلات جهاني محيط زيست (GEF) و با همكاري دفتر عمران ملل ‌متحد (UNDP) از سال ۱۳۷۷ زير نظر وزارت امورخارجه در سازمان ‌حفاظت ‌محيط ‌زيست آغاز شده است. اين طرح در راستاي تعهدات ايران در قبال كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان ‌ملل ‌متحد اجرا مي‌شود.

كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان‌ملل‌متحد در “اجلاس زمين” كه در ژوئن سال ۱۹۹۲ در ريودوژانيرو، برزيل، تشكيل‌ شد براي امضاء كشورهاي عضو مفتوح ‌گرديد و توسط ۱۵۴ كشور ( و جامعه اروپا) به امضاء رسيد. اين كنوانسيون در ۲۱ مارس ۱۹۹۴ به اجرا در آمد و تا كنون ۱۸۶ كشور آن را امضاء كرده‌اند. ايران نيز بعد از امضاي كنوانسيون تغيير آب و هوا توسط نماينده دولت‌جمهوري‌اسلامي (معاون رئيس جمهور وقت) در سال ۱۳۷۱ در اجلاس زمين، كنوانسيون فوق را در خرداد ماه ۱۳۷۵ به تصويب مجلس شوراي ‌اسلامي رسانيد و از آن تاريخ لازم‌الاجرا گرديد.

جلسات متعاهدين كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان‌ملل‌متحد عالي ترين ارگان عالي كنوانسيون ، از سال ۱۹۹۵ بطور مرتب سالانه تحت عنوان “كنفرانس متعاهدين” (COP) تشكيل مي‌گردد. بند الف ماده چهار كنوانسيون تصريح مي‌نمايد كه كليه كشورها با توجه به اولويتهاي توسعه ملي و منطقه‌اي موظف هستند تا به طور دوره‌اي ميزان انتشار گازهاي گلخانه‌اي ( كه توسط پروتكل مونترال تحت كنترل نيستند) كشور خود را به كنفرانس متعاهدين گزارش نمايند.

اين گزارشها براي مقايسه بهتر با ساير كشورها، بايد با استفاده از متدلوژي مورد قبول كنفرانس متعاهدين تهيه‌شوند. در ادامه بند ب ماده چهار كنوانسيون تصريح مي‌نمايد كه كشورهاي متعاهد بايد بطور مرتب برنامه‌ها و اقدامات در نظرگرفته‌شده براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي را به روز نموده و به اجرا درآورند.

در اين راستا دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا در ژانويه ۱۹۹۸ فعاليت خود را آغاز نمود و در سپتامبر ۱۹۹۹ با استقرار در مركز تحقيقات زيست ‌محيطي سازمان ‌حفاظت ‌محيط ‌زيست، از تجهيزات لازم برخوردار گرديد. اين دفتر به اطلاعات، كتب، مقالات، نرم‌افزارهاي مرتبط با پديده تغيير آب و هوا و سايت اينترنتي مجهز است. علاقمندان به عضويت در سايت اين دفتر مي‌توانند اخبار و اطلاعات متنوعي در زمينه تغيير آب و هوا دريافت نمايند.

در راستاي اجراي تعهدات به كنوانسيون تغيير آب و هوا، گزارش طرح ملي تغيير آب و هوا در پنج بخش تحت عناوين ذيل تدوين شده و براي نظر خواهي در اختيار ارگانهاي ذيربط قرار گرفته است.

۱- گزارش وضعيت ملي (National Circumstances Report)

۲- گزارش سياهه گازهاي گلخانه‌اي (National GHGs Inventory)

۳- گزارش روشهاي كاهش انتشار (National GHGs Mitigation Policies)

۴- گزارش ارزيابي آسيب پذيري و تطبيق (Vulnerability & Adaptation Assessment)

۵- گزارش استراتژي‌هاي ملي پيشنهادي در قبال تغيير آب و هوا (National Proposed Strategies to Address Climate Change)

گزارشهاي طرح قبل از ارسال به سازمان ملل، توسط كميته راهبري طرح (Steering Committee) ارزيابي و بررسي مي‌شود. كميته راهبري از نمايندگان وزارتخانه‌هاي نفت، نيرو، جهادكشاورزي، صنايع، امورخارجه كشور، سازمان هواشناسي و سنجش از راه دور به رياست معاون محيط‌ ‌زيست انساني سازمان ‌حفاظت ‌محيط ‌زيست تشكيل شده است.

گروه‌هاي كاري مختلفي نظير گروه انرژي، فرآيندهاي صنعتي، جنگل و مرتع، كشاورزي، هواشناسي، منابع‌آب و بهداشت، نواحي ساحلي، بخش ضايعات جامد و مايع و نيز گروه آگاهسازي عمومي درتهيه گزارشهاي اين دفتر همكاري مي‌كنند و گزارشهارا طبق دستورالعمل‌هاي هيئت بين‌الدول تغيير آب و هواي سازمان ملل (IPCC)، تهيه و تدوين مي نمايند.

اعضاي گروه‌هاي‌كاري از موسساتي نظير دانشگاه صنعتي‌شريف، پژوهشكده انرژي دانشگاه صنعتي‌شريف، موسسه مطالعات بين‌الملل انرژي، وزارت نفت، امور اوپك وزارت‌نفت، دفتر محيط‌ زيست وزارت نيرو، مركز تحقيقات منابع آب وزارت نيرو، سازمان بهره‌وري انرژي، سازمان جنگل‌ها و مراتع، موسسه اقيانوس‌شناسي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وزارت جهاد كشاورزي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش عالي معرفي شده اند.

اسامي اعضاي گروه‌هاي‌كاري كه در تهيه گزارشات با دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا همكاري داشته‌اند، در زير آورده شده است:

الف) مديريت پروژه

• مرحوم دكتر تقي ابتكار (دانشگاه تهران; مدير طرح ملي)
• دكتر محمد سلطانيه (دانشگاه صنعتي شريف; مدير طرح ملي)
• محمد خصالي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا; معاون)

ب) هماهنگ‌كننده برنامه عمران‌ملل‌متحد/ تسهيلات جهاني محيط‌‌‌ زيست

• مهندس مهدي كامياب (هماهنگ كننده برنامه)
• دكتر ب. ليم (هماهنگ كننده برنامه پشتيباني ارتباط ملي، برنامه عمران ملل متحد-تسهيلات جهاني محيط زيست)
• دكتر ان. مونگيا(مدير تغيير آب و هوا در برنامه عمران ملل متحد-تسهيلات جهاني محيط زيست، دفتر منطقه آسيا و اقيانوسيه)

ج) گروه‌هاي كاري

1- بخش انرژي

• دكتر محمدعلي عبدلي (دفتر محيط زيست، وزارت نيرو; مسئول گروه در فاز تهيه موجودي انتشار گازهاي گلخانه‌اي)
• مهندس محمد صادق احدي (دفتر طرح‌ملي تغيير آب و هوا; مسئول گروه در فاز سياست‌هاي كاهش، آسيب‌پذيري و تطبيق و برنامه‌اقدامات‌عملي)
• دكتر يدالله سبوحي (پژوهشكده تحقيقات انرژي شريف(SERI)، دانشگاه صنعتي‌شريف)
• دكتر محمد رضا كارگهي (وزارت نيرو)
• دكتر حسين شكوهمند (دانشكده مهندسي مكانيك، دانشگاه‌تهران)
• دكتر مجيد شفيع پور (سازمان‌حفاظت‌محيط ‌زيست)
• دكتر ابراهيم باقرزاده (موسسه مطالعات بين‌المللي انرژي)
• دكتر عبدالرضا كرباسي (دفتر محيط ‌زيست، دانشگاه‌تهران )
• دكتر رحمان داوودزاده (مركز تحقيقات راه‌آهن، وزارت راه و ترابري)
• مهندس محمد اميري (دفتر محيط زيست، وزارت نفت)
• مهندس سوسن افضل زاده (دفتر محيط زيست، وزارت نفت)
• مهندس نسترن رحيمي (دفتر محيط زيست، وزارت نيرو )
• مهندس حميد تقوايي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• مهندس رضا صمدي (دفتر محيط زيست، وزارت نيرو)

۲- بخش فرآيندهاي صنعتي

• دكتر محمد سلطانيه (دانشكده مهندسي شيمي‌ونفت، دانشگاه صنعتي‌شريف; مسئول گروه در فاز موجودي انتشار گازهاي گلخانه‌اي)
• مهندس محمد صادق احدي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• مهندس قاسم عشقي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

۳- بخش جنگل و كاربري زمين

• مهندس محمدحسين شيرازي (سازمان جنگلها و مراتع; مسئول گروه)
• دكتر ساسان بابايي (سازمان جنگلها و مراتع)
• مهندس كاظم نصرتي نصرآبادي (سازمان جنگلها و مراتع)

۴- بخش كشاورزي

• دكتر علي نيكخواه (دانشكده كشاورزي، دانشگاه تهران; مسئول گروه در فاز موجودي انتشار گازهاي گلخانه‌اي و سياست‌هاي كاهش)
• مهندس احمد دهقان (وزارت جهاد كشاورزي; مسئول گروه در فاز آسيب‌پذيري و تطبيق و برنامه اقدامات عملي)
• دكتر علي محرري (دانشكده كشاورزي، دانشگاه شهركرد)
• دكتر احمد كريمي (دانشكده كشاورزي، دانشگاه تهران)
• مهندس حسن توفيقي (دانشگاه زنجان)
• مهندس علي دادپسند (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

۵- بخش هواشناسي

• دكتر اميرحسين مشكواتي (مسئول گروه)
• فخرالسادات مقدسي (سازمان هواشناسي ايران)
• فاطمه رحيمي زاده (سازمان هواشناسي ايران)

۶- بخش مواد زائد

• دكتر قاسم علي عمراني (دانشكده بهداشت، دانشگاه تهران; مسئول گروه)
• دكتر منوچهر وثوقي (دانشكده مهندسي شيمي‌ونفت، دانشگاه صنعتي‌شريف)
• دكتر محمد مهراسبي (سازمان‌حفاظت‌محيط ‌زيست)
• مهندس رضا مرندي (دانشگاه آزاد اسلامي)
• مهندس مهيار صفا (دانشگاه آزاد اسلامي)

۷- بخش نواحي ساحلي

• مهندس آرش شريفي (مركز ملي اقيانوس‌شناسي, وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري; مسئول گروه)
• مهندس اميد حائري (مركز ملي اقيانوس‌شناسي، وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري)
• مهندس محمد نظريان (مركز ملي اقيانوس‌شناسي، وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري)
• مهندس افشين‌ دانه‌كار (مركز ملي اقيانوس‌شناسي، وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري)

۸- بخش منابع آب

• دكتر هدايت فهمي (مركز تحقيقات منابع آب, وزارت نيرو; مسئول گروه )
• مهندس مريم منتظري (مركز تحقيقات منابع آب, وزارت نيرو)
• مهندس عبدالکریم فاني حق (مركز تحقيقات منابع آب, وزارت نيرو)

۹- بخش بهداشت

• مهندس زرين احمدزاده (وزارت بهداشت; مسئول گروه)
• مريم ابراهيمي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

۱۰- گزارش وضعيت و ارزيابي آسيب‌پذيري اقتصادي كشور

• محمد خصالي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

۱۱- آگاهي عمومي

• مهندس حسين تقديسيان (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• مهندس سعيد ميناپور (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• مهندس مريم خليلي يادگاري (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• عيسي هاشمي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

۱۲- امور دفتري

• ليلا مشرفي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا; مسئول دفتر)
• اعظم مشرفي (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)
• عزيزه حيدري (دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا)

د) ويراستار

• دكتر سودابه اميري

• ياور خسروشاهي
• كتايون قديري

• سعيد ايرانفرد (مركز محاسبات دانشگاه صنعتي شريف)

و) مشاوران

• دكتر مهدي بهادري نژاد (دانشگاه صنعتي‌شريف)
• دكتر علي اكبر قرني (امور اوپك، وزارت نفت)
• دكتر علي اكبر نيكخواه (دانشكده كشاورزي، دانشگاه تهران)
• دكتر سمير آموس (موسسه تحقيقات انرژي APEX ، تونس)
• دكتر راجر ان. جونز (موسسه مطالعات آب و هواي استراليا- CSRIO)
• دكتر هلمي ايد (موسسه تحقيقات خاك، آب و محيط‌‌ زيست مصر)
• لورنا جاراميلو (انستيتو تحقيقات و آموزش سازمان ملل، UNITAR)
• مهندس محمد خسروي (دفتر برنامه‌ريزي، وزارت نفت)
• مهندس محمد رضا شيخ الاسلامي (مركز ملي اقيانوس‌شناسي، دانشگاه تهران)
• مهندس مسعود نيلي كار (كانون انفورماتيك ايران)

ز) كميته راهبري

• دكتر يوسف حجت- دكتر ناصر محرم نژاد (سازمان‌حفاظت‌محيط‌ زيست; رئيس كميته)
• دكتر سعيد متصدي (سازمان‌حفاظت‌محيط‌ زيست; دبير كميته)
• مسعود رضوانيان-مسعود معيني (وزارت امورخارجه)
• مهندس عبدالرضا علايي (وزارت نفت)
• مهندس جمشيد مصباحي (وزارت نيرو )
• دكتر باقر مرتضوي (وزارت صنايع و معادن)
• دكتر فرود شريفي (وزارت جهاد كشاورزي)
• مهندس احمد دهقان (وزارت جهاد كشاورزي)
• سعيد جزايري (وزارت كشور)
• دكتر عبدالله صداقت كردار (سازمان هواشناسي ايران)
• احمد احمدپور (سازمان هواشناسي ايران)
• دكتر ماندانا امام هادي (سازمان هواشناسي ايران)

۱- ايراني

• وزارت امور خارجه (دفتر امور اقتصادي تخصصي بين المللي)
• وزارت نفت (دفتر امور اوپك و دفتر محيط زيست و دفتر برنامه‌ريزي تلفيقي)
• وزارت نيرو (مركز تحقيقات منابع آب، دفتر محيط زيست و برنامه‌ريزي انرژي)
• وزارت جهاد كشاورزي
• وزارت صنايع و معادن
• وزارت بهداشت
• سازمان مديريت و برنامه ريزي (دفتر امور انرژي و محيط زيست)
• پژوهشكده تحقيقات انرژي شريف (SERI)
• مركز مطالعات بين المللي انرژي (IIES)
• سازمان هواشناسي ايران
• فرهنگستان علوم
• دانشگاه تهران
• مركز ملي اقيانوس شناسي ايران
• مركز آمار ايران
• بانك مركزي ايران
• كانون انفورماتيك ايران
• شركت ايران سيستم

۲-خارجي

• برنامه عمران ملل متحد
• تسهيلات جهاني محيط زيست
• موسسه آموزش و تحقيقات سازمان ملل متحد
• موسسه محيط زيست استكهلم - شعبه بوستون